Ο νομός Καστοριάς διαθέτει πολλές και διαφόρου βαθμού δυσκολίας διαδρομές. Η περιήγηση μπορεί να χωριστεί σε δύο μεγάλες κατηγορίες, ανάλογα με το τι επιδιώκει να δει ο επισκέπτης και οι οποίες είναι: α) φυσική περιήγηση και β) ιστορική – πολιτιστική – θρησκευτική περιήγηση. Στη πρώτη κατηγορία ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις ιδιαιτερότητες του φυσικού κάλλους του νομού, μέσω της πεζοπορίας και της διανυκτέρευσης στην ύπαιθρο. Στη δεύτερη κατηγορία του δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσει τα ήθη και έθιμα, τις παραδόσεις, την ιστορία καθώς και τους θρησκευτικούς τόπους του νομού. Οι διαδρομές της δεύτερης κατηγορίας δεν απαιτούν πεζοπορία ως επί το πλείστον.
Οι περισσότερες διαδρομές φυσικής περιήγησης βρίσκονται στο όρος του Γράμου. Υπάρχουν όμως, πολλά μονοπάτια και στα όρη Βόιο και Βίτσι. Παρακάτω παρουσιάζονται οι σημαντικότερες διαδρομές του νομού.
Διάσχιση Βόιου.
Είναι η μεγαλύτερη διαδρομή με μήκος κοντά στα 31 χιλιόμετρα. Απαιτεί διανυκτέρευση στην ύπαιθρο και είναι μεγάλου βαθμού δυσκολίας. Απαιτεί, επίσης, αρκετή εμπειρία από τον επισκέπτη, καθώς και τον κατάλληλο εξοπλισμό.
Η διαδρομή ξεκινάει από τον δρόμο Κοζάνης – Κόνιτσας, ανάμεσα στα χωριά Πεντάλοφο και Επταχώρι, από ένα μικρό εκκλησάκι, με κατεύθυνση βορειοδυτική, ακολουθώντας την κορυφογραμμή ως τον Προφήτη Ηλία, αφού περάσει από 2 σιδερένιες σκάλες. Η διαδρομή συνεχίζεται πάνω στην κορυφογραμμή, ουσιαστικά στα όρια των νομών Καστοριάς και Κοζάνης, ως την κορυφή Μακρυχώραφα, από όπου με κατεύθυνση βορειοδυτική και αφήνοντας πλέον τα όρια των νομών, ακολουθεί τη κορυφογραμμή ως την Νέα Κοτύλη, όπου μπορεί να γίνει η διανυκτέρευση είτε στην ύπαιθρο είτε στο χωριό. Τη δεύτερη μέρα με κατεύθυνση προς το Γάργαρο Ρέμα, η διαδρομή ακολουθεί το ρέμα ως το σημείο που αυτό συναντάει χωματόδρομο ο οποίος καταλήγει στο δρόμο Νέας Κοτύλης – Νεστορίου.
Links:
Γράμος - λίμνη Γκίστοβα - 2520 - Περήφανο - Γκέσος - Αετομηλίτσα.
Είναι η τρίτη μεγαλύτερη σε μήκος διαδρομή με 19 χιλιόμετρα. Είναι μέτριου ως μεγάλου βαθμού δυσκολίας και απαιτεί εμπειρία και εξοπλισμό από τον επισκέπτη.
Η διαδρομή ξεκινάει από τον Γράμο (Γράμμουστα) και ακολουθεί δυτική – νοτιοδυτική κατεύθυνση ως τα σύνορα με την Αλβανία, όπου και η λίμνη Γκίστοβα. Από εκεί ακολουθώντας σχεδόν τα σύνορα με την Αλβανία, η διαδρομή καταλήγει στην κορυφή 2520 –που είναι και το αντίστοιχο υψόμετρό της, η οποία αποτελεί όριο μεταξύ Αλβανίας και των νομών Καστοριάς και Ιωαννίνων. Η διαδρομή ακολουθεί νοτιοανατολική κατεύθυνση πλέον, σχεδόν δίπλα στα όρια των νομών Καστοριάς και Ιωαννίνων μέχρι την κορυφή Περήφανο. Τέλος, με κατεύθυνση νότια και αφήνοντας το νομό Καστοριάς, η διαδρομή κατηφορίζει προς την Αετομηλίτσα, αφού περάσει από το Ηρώο του στρατού.
Links:
Αετομηλίτσα - Πάνω Αρένα - λίμνη Μουτσάλια - Κάτω Αρένα - Χρυσή.
Η διαδρομή είναι η δεύτερη μεγαλύτερη με μήκος 21 χιλιόμετρα και χαρακτηρίζεται από το μεγάλο βαθμό δυσκολίας. Απαιτεί μεγάλη εμπειρία από πλευράς επισκέπτη καθώς και σωστό εξοπλισμό.
Ξεκινάει από την Αετομηλίτσα με κατεύθυνση ανατολική προς την κορυφή Επάνω Αρένα, που αποτελεί και όριο των νομών Καστοριάς και Ιωαννίνων. Κατηφορίζει προς τη λίμνη Μουτσάλια. Ακολουθεί το όριο των νομών με κατεύθυνση ανατολική – νοτιοανατολική στην περιοχή Αρένες, μέχρι την κορυφή Κάτω Αρένα. Από εκεί κατηφορίζει και πάλι σε μία ακόμα λίμνη και ένα μεγάλο λιβάδι. Τέλος, ακολουθώντας είτε μονοπάτι είτε χωματόδρομο καταλήγει στη Χρυσή. Η διαδρομή είναι χαρακτηριστική για όποιον θέλει να γνωρίσει την ιστορία του εμφυλίου πολέμου, αφού συναντά οχυρά και υπολείμματα πυρομαχικών.
Links:
Πευκόφυτο - λίμνη Μουτσάλια.
Η διαδρομή είναι μικρή σχετικά, με μήκος κοντά στα 6 χιλιόμετρα και μέτριου βαθμού δυσκολίας. Ωστόσο μπορεί να συνδυαστεί και με άλλες διαδρομές, αφού συναντάει τη διαδρομή Αετομηλίτσα - Πάνω Αρένα - λίμνη Μουτσάλια - Κάτω Αρένα – Χρυσή.
Η διαδρομή ξεκινάει από το Πευκόφυτο, μπροστά από μια εκκλησία πάνω στο δρόμο. Ακολουθεί μονοπάτι που ανηφορίζει. Στη μέση της διαδρομής, περίπου σε 3.5χλμ από το χωριό συναντάει πηγή. Από εδώ η διαδρομή δυσκολεύει και απαιτεί την προσοχή του επισκέπτη. Το μονοπάτι κλίνει σε αρκετά σημεία λόγω της πολύ πυκνής φτέρης. Επίσης η ανάβαση γίνεται εντονότερη και θέλει προσοχή διότι δεν υπάρχει άλλη έξοδος για πάνω. Το μονοπάτι μέχρι το τέλος της διαδρομής είναι καλά σημαδεμένο με ασπροκόκκινες μεταλλικές πινακίδες πάνω σε δέντρα. Όλη η διαδρομή είναι μέσα σε πυκνό δάσος και περνάει, προς το τέλος της, μέσα από οξυές πολύ πυκνές. Να επισημανθεί πως η διαδρομή δεν είναι πολύ περπατημένη και για αυτό το μονοπάτι είναι δυσδιάκριτο σε αρκετά σημεία. Ωστόσο η σηματοδότησή του είναι αρκετά καλή. Καταλήγει, όπως προαναφέρθηκε, στη λίμνη Μουτσάλια και στη προαναφερθείσα διαδρομή.
Links:
Επάνω Αρένα - κορυφή Κανελλοπούλου.
Η διαδρομή στην ουσία είναι συμπληρωματική των διαδρομών: Αετομηλίτσα - Πάνω Αρένα - λίμνη Μουτσάλια - Κάτω Αρένα – Χρυσή και Μυροβλήτης - Αρρένες (Α). Ο επισκέπτης πρέπει να προτιμήσει μία από τις δύο παραπάνω διαδρομές, άρα και να συνυπολογίσει στο χρόνο που χρειάζεται, ώστε να βρεθεί στην αρχή της διαδρομής. Έχει μήκος 3 χιλιομέτρων και χαρακτηρίζεται ως μετρίου βαθμού δυσκολίας, χωρίς να συνυπολογίζεται ο βαθμός δυσκολίας της διαδρομής που θα επιλέξει ο επισκέπτης για να φτάσει στην αρχή.
Με κατεύθυνση βορειοδυτική από την κορυφή Επάνω Αρένα, η διαδρομή κινείται πάνω στην κορυφογραμμή, περνάει μια άγνωστη κωνική κορυφή χωρίς τριγωνομετρικό (η οποία μπορεί και να παρακαμφθεί περνώντας την από κάτω) και στη συνέχεια φτάνει στην κορυφή Κανελλοπούλου.
Links:
Μυροβλήτης - Αρένες (Α).
Η διαδρομή έχει μήκος 8 χιλιόμετρα και είναι μετρίου βαθμού δυσκολίας. Ξεκινάει από χωματόδρομο, πλησίον του δρόμου που ενώνει τα χωριά Πεύκος, Πευκόφυτο και Χρυσή, λίγο μετά τον χωματόδρομο που καταλήγει στα ερείπια του Μυροβλήτη και αφού περάσει ο επισκέπτης το ρέμα που συναντάει ο δρόμος Πεύκος – Χρυσή με κατεύθυνση προς το χωριό Χρυσή. Η διαδρομή ακολουθεί κατεύθυνση βορειοδυτική που σύντομα γίνεται νότια ή νοτιοδυτική αφήνοντας τον χωματόδρομο. Σύντομα, όμως, συναντάει και πάλι χωματόδρομο, τον οποίο ακολουθεί στην αρχή με κατεύθυνση βορειοδυτική και μετά νοτιοδυτική, ως και λίγο μετά τη φουρκέτα, όπου τον εγκαταλείπει και με ίδια κατεύθυνση πλέον κατευθύνεται προς τη κορυφή Επάνω Αρένα.
Μυροβλήτης - Αρένες (B).
Είναι μια μικρή παραλλαγή της διαδρομής Μυροβλήτης - Αρένες (Α). Έχει μήκος 1,5 χιλιόμετρα και είναι μετρίου βαθμού δυσκολίας. Αυτή φορά ο επισκέπτης, όταν φτάσει στο δεύτερο λιβάδι, θα πρέπει να κινηθεί νότια προς τη λίμνη Μουτσάλια, όπου και θα συναντήσει τις διαδρομές Πευκόφυτο - λίμνη Μουτσάλια και Αετομηλίτσα - Πάνω Αρένα - λίμνη Μουτσάλια - Κάτω Αρένα – Χρυσή.
Διαδρομές εκτός δρόμου - 4X4
Links:
Άλλες προτεινόμενες διαδρομές
- Ο μικρός γύρος της λίμνης
- Ο μεγάλος γύρος της λίμνης
- Διασχίζοντας το Βίτσι
- Στα παρθένα δάση του Γράμμου - Επταχώρι
- Προς το απολιθωμένο δάσος
- Στα Κορέστεια
- Στη βόρεια πύλη του Γράμμου
- Στους πρόποδες των οντρίων
- Ποριά-Χιλιόδενδρο-Τσάκωνη-Πεντάβρυσο-Ομορφιά-Υψηλό-Αυγή
- Αμπελόκηποι-Μηλίτσα-Κωσταράζι-Βογατσικό-Γέρμα
- Κορησός-Κλεισούρα
Οι διαδρομές μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας. Βασίζεται σε μια συγκριτική εκτίμηση των διαδρομών σε διεθνές επίπεδο. Ενώ δεν υπάρχει μια μέθοδος για την βαθμολόγηση των διαδρομών, ο βαθμός δυσκολίας που προσδίδεται εξαρτάται από έναν αριθμό διαφόρων παραγόντων.
| Παράγοντας | Βαθμολογία |
| Διάρκεια διαδρομής |
Βασίζεται στις ώρες ή και τις μέρες βαδίσματος 5 - έως και 4 ώρες 3 - έως και 1 μέρα 1 - πάνω από μία μέρα |
| Δυσκολία |
5 - για την πιο δύσκολη 1 - για την πιο εύκολη |
| Έδαφος |
5 - για βράχια, πάγους 3 - για γλιστερά μονοπάτια 1 - για λιβάδια και επίπεδο έδαφος |
| Υψόμετρο |
5 - για πάνω από 1800 μ 1 - για πάνω από 600 μ. |
| Καιρικές Συνθήκες |
5 - για βροχερό και χειμωνιάτικο καιρό 1 - για ευχάριστο καιρό |
| Κατάσταση των μονοπατιών |
5 - για αναγνώριση νέων μονοπατιών 1 - για καλοσχεδιασμένα μονοπάτια |
Οι διαδρομές μπορούν επίσης να ταξινομηθούν στις εξής κατηγορίες :
| Βαθμός Ι | έως 700 μ. υψόμετρο - έως 4 ώρες βάδισμα - εύκολη πρόσβαση - χαμηλή κλίση |
| Βαθμός II | έως 1500μ. υψόμετρο - έως 1 μέρα βάδισμα - λογική πρόσβαση - ελαφριά κλίση |
| Βαθμός III | πάνω από 1500 μ. υψόμετρο - πάνω από 1 μέρα βάδισμα - δύσκολη πρόσβαση - χιόνια και δύσκολο έδαφος |
Οι διαδρομές μπορούν επίσης να χαρακτηριστούν ως εύκολες και σκληρές ανάλογα με την δυσκολία του μονοπατιού.
Πηγή: "Σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη του Οικοτουρισμού και ιδιαίτερα του Περιηγητικού Τουρισμού στον Νομό Καστοριάς" - ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ (ΑΝ. ΚΑΣ.) Α.Ε. - Τουριστικό Κέντρο Έρευνας-Σχεδιασμού & Μάρκετινγκ "The Way" - Τηλ./ Φαξ: 24670 27750, E-mail: theway@otenet.gr
